__________________________________________________________________Η ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ_________________________________________________________________

Translate

Επιμενίδης.

Κρητικός Ιερέας και φιλόσοφος.


Πέθανε σε ηλικία 157 ετών, κατ’ άλλους 154 ή και 299 <<Διογένης Λαέρτιος>>.

Τη μακροβιότητά του ο Επιμενίδης την όφειλε στα μυστικά των βοτάνων της κρητικής γης.

Ο Επιμενίδης έζησε τέλη 7ου αιώνα με αρχές 6ου π.α.χ.χ.

Η καταγωγή του ήταν από την Φαιστό ή την Κνωσσό (ή γεννήθηκε στην Φαιστό και έζησε στην Κνωσσό). 

Το όνομά του αναφέρεται μαζί με τον Ορφέα, τον Πυθαγόρα και υποδηλώνει κάτοχο μυστικής γνώσης. Μερικοί αρχαίοι συγγραφείς τον συγκαταριθμούν στους επτά σοφούς, εξαιρώντας τον Περίανδρο.

Ο βίος του Επιμενίδη έγινε θρύλος πολύ νωρίς, ώστε να μην είναι πλέον εφικτό να ξεχωρίσουμε σήμερα τα ιστορικά από τα μυθολογικά στοιχεία. 

Ιεροτελεστής, μάντης, θαυματουργός, νομοθέτης, ποιητής και Ιατρός.

Χαρακτηρίζεται ως θεοφιλής και σοφός περί τα θεία, ως εμπειρογνώμων στην ενθουσιαστική και τελεστική σοφία.

Το παρουσιαστικό του σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο ήταν όπως των Κουρητών. Έδιδαν ως μητέρα του τη νύμφη Βάλτη, πρώιμη θεότητα της μετέπειτα Αρτέμιδος.

Από τα θαύματα του Επιμενίδειου βίου, τα πιο πολυθρύλητα ήταν δύο: Η κάθαρση της Αθήνας και ο μαντικός ύπνος στο άντρο (σπήλαιο).

Η πρώτη ιστορία έχει ιστορικό υπόβαθρο, ενώ η δεύτερη αντανακλά τις μυστικιστικές και εκστατικές εμπειρίες του Επιμενίδη.

Από το μουσείο Ηρακλείου. 
                                                         Η κάθαρση της Αθήνας.

Όταν οι Αθηναίοι προσβλήθηκαν από πανούκλα και η Πυθία έδωσε χρησμό ότι πρέπει να καθαριστεί η πόλη, έστειλαν ένα πλοίο στην Κρήτη με τον Νικία επικεφαλής, να προσκαλέσουν τον Επιμενίδη να έρθει στην Αθήνα να βοηθήσει. Πραγματικά, αυτός ήρθε στην Αθήνα στη διάρκεια της 46ης Ολυμπιάδας (595-592 π.Χ.), καθάρισε την πόλη και σταμάτησε την πανούκλα με τον εξής τρόπο: Πήρε κάμποσα πρόβατα, άσπρα και μαύρα, και τα πήγε στον Άρειο Πάγο. Εκεί τ’ άφησε ελεύθερα να πάνε όπου θέλουν, προστάζοντας να παρακολουθήσουν πού θα κοιμηθεί το καθένα, κι εκεί να κάνουν θυσία στον τοπικό θεό («θύειν τω προσήκοντι θεώ»).

Για αυτόν τον εξιλασμό οι Αθηναίοι του έδωσαν ένα τάλαντο, το οποίο αυτός αρνήθηκε. Αρκέστηκε μόνο σε ένα κλαδί ιερής ελιάς της Αθήνας.


Ο Μαντικός ύπνος στο σπήλαιο ή Επιμενίδειος ύπνος.

Σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο, κάποτε ο πατέρας του Επιμενίδη από την Κνωσό, τον έστειλε στο κτήμα να φέρει ένα πρόβατο για να κάνει μια τελετή. Το μεσημέρι ο Επιμενίδης ξέφυγε από τον δρόμο του και αποκοιμήθηκε σε ένα σπήλαιο («κατεκοιμήθη επτά και πεντήκοντα έτη»)!

Όταν ξύπνησε, άρχισε πάλι να ψάχνει για το πρόβατο, νομίζοντας ότι είχε πάρει έναν μικρό υπνάκο. Καθώς δεν το έβρισκε κι έβλεπε τα πάντα αλλαγμένα γύρω του, και το χωράφι να το έχει άλλος, επέστρεψε στην πόλη απορημένος («ήκεν εις άστυ διαπορούμενος»).

Έφτασε στο σπίτι του και τον ρωτούσαν ποιος είναι. Τελικά βρήκε τον νεότερο αδερφό του – γεροντάκι πια – από τον οποίο έμαθε όλη την αλήθεια. Το πράγμα μαθεύτηκε απ’ όλους τους Έλληνες, και τον θεώρησαν ως πολύ αγαπητό από τους θεούς («θεοφιλέστατος είναι υπελήφθη»).

Σύμφωνα με τον Μάξιμο τον Τύριο, το μεσημέρι τον έπιασε στο άντρο του Δικταίου Διός βαθύς ύπνος για πολλά χρόνια και σε αυτόν τον ύπνο συνάντησε θεούς, ανάμεσά τους τη θεά Αλήθεια και τη θεά Δίκη.

Αυτή είναι η πηγή της σοφίας του. Αν και υποστηρίζεται ότι ποτέ δεν κοιμήθηκε αλλά αποσύρθηκε στην ύπαιθρο ασχολούμενος με τα βότανα.

Σε αυτό τον θρύλο αντανακλώνται οι τελετουργικές πρακτικές των ιερών σπηλαίων του Δία στην Κρήτη, όπως ήταν το Δικταίο και το Ιδαίον Άντρο.

Στην αρχαιότητα με το όνομα του Επιμενίδη κυκλοφορούσαν διάφορα κείμενα θρησκευτικού, μυθολογικού και ιστορικού περιεχομένου. Το πιο γνωστό και ίσως το πιο αρχαίο απ’ αυτά ήταν μία Θεογονία. Επίσης αναφέρονται στις πηγές τα εξής έργα: «Κρητική Ιστορία», «Ιστορία των Τελχίνων», «Χρησμοί», «Γέννηση των Κουρητών και Κορυβάντων», «Καθαρμοί», «Γενεαλογίες», «Κατασκευή του πλοίου Αργώ», «Επιστολές».

Ο νεοπλατωνικός Δαμάσκιος αναφέρει ότι, σύμφωνα με τη θεογονία του Επιμενίδη, οι πρώτες αρχές του Σύμπαντος ήταν ο αέρας και η νύχτα, από τις οποίες γεννήθηκε ο Τάρταρος και από τον Τάρταρο δύο Τιτάνες. Από τη σύζευξη αυτών των Τιτάνων γεννήθηκε ένα αυγό, το κοσμογονικό αυγό, γνωστό από πανάρχαιες κοσμογονίες των Ορφικών.

Από αυτό το αυγό γεννήθηκε ολόκληρη η γενιά των θεών – θεογονία διαφορετική από την Ησιόδεια με τοπικά κρητικά χαρακτηριστικά.

Απόσπασμα από την Επιμενίδεια Θεογονία: «Ούτε γαρ ην γαίης μέσος ομφαλός ούτε θαλάσσης ει δε τις έστι θεοίς δήλος, θνητοίσι δ’ άφαντος».

(Δεν υπάρχει ένας ομφαλός ούτε της γης ούτε της θάλασσας και αν κάποιος υπάρχει, είναι γνωστός μόνον στους θεούς και όχι στους ανθρώπους).

(Υπαινικτική αναφορά στους Δελφούς, που θεωρούνταν ο ομφαλός της γης).

Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν μια σύνθεση βοτάνων με την ονομασία «άλιμον» (χωρίς πείνα), την οποία ο Επιμενίδης φύλαγε σε ένα πέλμα βοδιού και έπαιρνε από αυτήν λίγη κάθε μέρα, για αυτό δεν αισθανόταν πείνα. (Ο Διογένης Λαέρτιος προσθέτει ότι κανείς δεν είδε ποτέ τον Επιμενίδη να τρώει). Ο Πλούταρχος, στο «Συμπόσιο των Επτά Σοφών», συσχετίζει το «άλιμον» του Επιμενίδη με έναν στίχο από τα «Έργα και Ημέραι» του Ησιόδου: «Τι μεγάλο όφελος υπάρχει στη μαλάχη (malva) και στον ασφόδελο»! Ο Aριστοτέλης αναφέρει ότι ο Επιμενίδης ήταν μάντης του παρελθόντος και όχι του μέλλοντος, διότι η θεογονία του είχε τον τίτλο «Χρησμοί». Αυτοί οι χρησμοί αναφέρονται στην καταγωγή του σύμπαντος (παρελθόν) και όχι του μέλλοντος. Η σοφία του συνδεόταν με τα σπήλαια. Στα σπήλαια υπήρχε μια λατρευτική παράδοση από τους μινωικούς χρόνους.

Δεν αποκλείεται ο ύπνος του Επιμενίδη να ήταν μια λατρευτική τελετή της εποχής εκείνης (κατάβαση). Το ίδιο λένε για τον Πυθαγόρα. Οι Πυθαγόρειοι και ο Πλάτων ήταν λάτρεις του Επιμενίδη. Ο Πυθαγόρας, επηρεασμένος από τον θρύλο του Επιμενίδη, αναγκάζεται να έρθει στην Κρήτη και να επισκεφθεί το Ιδαίον άντρο.

Ο Επιμενίδης γνώριζε τον Σόλωνα και συνέβαλε στην επεξεργασία των νόμων του. Ο Επιμενίδης μετέφερε στον Σόλωνα πολλά περί του κρητικού συστήματος διακυβέρνησης και τον δίδαξε την Ιατρική.

Έκανε μεταρρυθμίσεις στις τελετές της θυσίας και στις τελετές της κηδείας. Αφαίρεσε το «σκληρόν» από τους θρήνους των γυναικών (τα μοιρολόγια έγιναν πιο ήπια, με λιγότερη ένταση).

Ευσταλής έκανε τις ιερουργίες και τις περί τα πένθη προηγούμενες νομοθεσίες. 


Γνωστό είναι το λεγόμενο <<παράδοξο του Επιμενίδη>>.

<< Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται (οι Κρήτες είναι πάντα ψεύτες)>>

Το παράδοξο έγκειται στο ότι ήταν και αυτός που το έλεγε(Επιμενίδης) κρητικός. 

Το παραπάνω υπάρχει και στη Βίβλο στο <<Προς Τίτον Επιστολή του Αποστόλου Παύλου (1:12): εἶπέ τις ἐξ αὐτῶν ἴδιος αὐτῶν προφήτης Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρες ἀργαί>>. Το ότι αναφέρεται στη Βίβλο και μάλιστα ως προφήτης μας φανερώνει το μέγεθος του ονόματος του Επιμενίδη που έφτανε μέχρι και την εποχή που δημιουργούσε τον Χριστιανισμό ο Παύλος. Το <<κακά θηρία, γάστερες αργαί>> δεν αποδίδεται σίγουρα στον Επιμενίδη αλλά πιθανότατα στην επιθυμία του, Παύλου ή αυτού που έγραφε ως Παύλος, να στολίσει τους Κρητικούς.


Ο Επιμενίδης ενώνει το παρελθόν με το μέλλον.

Φύση, τέχνες, θρησκευτικές παραδόσεις και πολιτική γίνονται ένα.

Ο Επιμενίδης θα μπορούσε να είναι το κρητικό σύμβολο της επιστροφής.

Ενοποιεί την παράδοση με τη σύγχρονη Κρήτη.

<<Διογένης Λαέρτιος>>

<<Πλούταρχος-Σόλων>>

<<Αθηναίων Πολιτεία>>

<<Βίοι φιλοσόφων>>


Τα περιεχόμενα καθώς και οι υπηρεσίες του δικτυακού τόπου yseekritis.gr διατίθενται στους επισκέπτες του για προσωπική χρήση και ενημέρωση και δεν επιτρέπεται η χρήση αυτών για εμπορικούς σκοπούς με οποιοδήποτε άλλο μέσο, ηλεκτρονικό ή μη, χωρίς την έγγραφη άδεια του ΥΣΕΕ Κρήτης. Επιτρέπεται η χρήση αυτών σε άλλους δικτυακούς τόπους εφόσον υπάρχει αναφορά και σύνδεση με το yseekritis.gr. Δεν επιτρέπεται η χρησιμοποίηση των περιεχομένων του δικτυακού τόπου yseekritis.gr για υβριστικούς ή δυσφημιστικούς σκοπούς. Το ΥΣΕΕ Κρήτης. δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο άλλων ιστοσελίδων στις οποίες μπορεί να οδηγούν συνδέσεις από το yseekritis.gr.